Gezondheid is het leven van het leven

zorgverhaal

  • Gezondheid – een hele zorg |Het zorgverhaal – De zorg in cijfers

Wat heeft Nederland nodig om gezond te blijven? Onder andere 300.000 knie- en heup protheses, 44.043 ziekenhuisbedden en 4.300.000 mantelzorgers. Benieuwd naar wat er nog meer gebeurt om Nederland gezond te houden en te maken?

Dit verhaal is onderdeel van meer verhalen. Deze kan je lezen op www.hetzorgverhaal.nl

 

‘Loslaten’ om ‘in de hand te houden’.

  • Mennen met de teugels die je vasthoud

Om de bekostiging van de ondersteuning voor inwoners vol te kunnen houden is het zinvol na te denken over daarop afgestemde organisatie- en financieringsvormen. Nu zijn deze nog niet ingericht op een getransformeerde uitvoering van ondersteuning en zorg! Die is gericht op resultaten op het gebied van zelfredzaamheid en participatie.

Bij gemeenten en organisaties waar de transformatie al (deels) heeft plaatsgevonden, of waar dit proces in volle gang is, ondervindt men nu de ´beknelling´ van de traditionele benaderingswijzen. Deze zijn nog gebaseerd op de inrichting van de zorg voor de transitie en transformatie. Vooral gericht op verantwoording van productie, omvang en rechtmatigheid. Nieuwe bekostigingsvormen (op populatie en resultaat bijvoorbeeld) en het sturen op maatschappelijk effect dienen zich aan.

Eigenlijk kun je bij de bekostiging van zorg vier basisvormen onderscheiden. Binnen deze basisvormen zijn er vele deelvormen.
• Betalen voor aanbod of betalen voor resultaat (waar betaal je voor?)
• Betalen op basis van een populatie of betalen op basis van caseload (wat bepaalt het volume?)

Het door alle partijen gewenste en gepredikte uitgangspunt voor de zorg is: zo eenvoudig en transparant mogelijk. Ook voor de te hanteren bekostigingsvorm geldt dit. Dat maakt de wijze van verrekenen simpel en voor iedereen begrijpelijk. Maar simpel blijkt zo eenvoudig nog niet. We hebben de systemen van bekostigen in de zorg verschrikkelijk ingewikkeld gemaakt. Zo erg, dat we zelf niet meer goed de relatie tussen prijs en resultaat kunnen achterhalen of aantonen.

Wat mag je nu precies verwachten en tegen welke kosten? En als financiers en aanbieders elkaar dat al niet kunnen uitleggen; hoe zit dat dan met de verantwoording naar de cliënten c.q. inwoners? We kunnen vooraf niet zeggen wat een behandeling gaat kosten. En we kunnen achteraf niet zeggen wat een behandeling heeft gekost. Of wat het heeft opgebracht. Soms zien we een woud aan codes waarbij nog steeds niet precies duidelijk is wat er nu gebeurt en voor wie. Het is toch te gek voor woorden dat wij niet kunnen laten zien welke kosten er voor welke inspanning gemaakt worden. Welk bedrijf in een reguliere markt komt hier mee weg?

Tijd voor vernieuwing dus! De kwaliteit en inhoud van zorg zijn daarmee gediend. Zo leren ook diverse ‘proeftuinen’. Verschillende vormen van meer eigentijdse bekostiging – van traject- tot cliënt-bekostiging en van resultaat- tot populatiebekostiging – leveren bemoedigende ervaringen op. Maar er blijft ruimte voor verbetering. Solide aandacht voor het samenwerkingsproces bij de introductie van nieuwe bekostigingsvormen is van belang. Net zo goed als het werken aan verdere transparantie van belang is. Niet in de laatste plaats om gezamenlijk een zo goed mogelijk aanbod te creëren dat aansluit bij de behoefte aan zorg en ondersteuning van de populatie.

Inkopen en verantwoorden is voor de sturing van de omvorming (transformatie) een belangrijk instrument. Zeker, wanneer het streven steeds meer gericht wordt op afrekening op resultaat (wordt de afnemer er beter van?). Eenheid van taal en het uniformeren van de bekostigingssystematiek voor de verschillende deelsectoren binnen het sociaal domein is dan wenselijk. Zonder die uniformering is het nauwelijks tot niet mogelijk te komen tot integraal beleid. Daarmee staat de zogenaamde 1-aanpak: 1 huishouden, 1 plan, 1 aanspreekpunt en 1 budget op de tocht!

Mogelijkheden voor de kanteling van inkoop en bekostiging
Bij het invoeren van nieuwe vormen van bekostiging is het belangrijk voor ogen te houden dat het geen sinecure is. De omslag naar bekostiging en het realiseren van maatschappelijke effecten vergt een meerjarige inspanning. Sturen op (alleen) outcome is daarmee een gevoelig instrument. Ook omdat andere factoren een invloed kunnen hebben op het resultaat bij individuen en op populatieniveau. Om die reden is (vooralsnog) behoefte aan meer hybryde bekostigingsvormen. Steeds met het uiteindelijke doel – de omslag van aanbod- naar vraag- en resultaatsturing – als toetsingskader. Daarbij is het natuurlijk van belang dat de nieuwe bekostigingssystematiek bureaucratische uitvoering zo veel mogelijk tegengaat.

Voor de indeling van bekostiging op het brede terrein van ‘ondersteuning en zorg’ lijkt in ieder geval het onderscheid tussen collectieve voorzieningen en individuele hulp van belang, omdat de sturing en uitvoeringspraktijk voor deze twee categorieën verschillend is. Verder is voor de individuele hulp het onderscheid tussen enkelvoudige diensten (modules) en meervoudige diensten (trajecten) van belang. Net zoals het onderscheid tussen ‘behandeling’ en ‘onderhoud’ (cure versus care).

Een ‘bouwstenenbenadering’ is daarom een goed instrument. Daarmee kun je gefaseerd komen tot integraal beleid en uniformering van bekostiging. Naar gelang mogelijkheden en behoefte kunnen ‘bouwstenen’ – direct of gefaseerd – worden verruimd naar ‘bouwblokken’. Zo kunnen financiers, aanbieders en professionals in toenemende mate arrangementen combineren als het gaat om meervoudige diensten. Bekostiging met een gemiddelde prijs per traject of een gemiddelde prijs per persoon bijvoorbeeld.

In de praktijk is het proces van ‘kantelen’ nog in ontwikkeling. Dit is begrijpelijk, omdat het inbedden van de kanteling tijd kost en een ontwikkelproces is. Ook vraagt het verandering in het proces, samenwerking en communicatie.

Maatwerk als uitgangspunt
Wat moeten gemeenten, aanbieders en professionals organiseren, alvorens – en met – de kanteling van bekostiging te beginnen? Per saldo gaat het om het vinden van de balans tussen:
• sturing door en ruimte voor de eigen kracht en regie van hulp vragende inwoners;
• sturing op professionaliteit en ruimte voor de professional;
• sturing op kennis over effectieve interventies en werkzame factoren en de ruimte die hierdoor ontstaat voor professionals.

Daarnaast moet duidelijk worden hoe de sturing van de markt vorm krijgt. Middels hiërarchische principes? Of juist van onderop – door en met invloed van de consumenten? Hebben de consumenten de meeste invloed. Of bepaald de financier de kaders? Professionalisme is de derde logische manier om het werk te organiseren. Hierbij wordt de organisatie van het werk en de beslissingen daarbinnen bepaald door het beroep en de professional en minder door de markt of door hiërarchie.

Kortom, om in de toekomst de kosten van zorg en welzijn betaalbaar te houden zijn er mogelijkheden te over. De start ligt echter bij consensus over de sturingsprincipes. Het doel daarvan: het alsmaar toenemende beroep op de gespecialiseerde zorg indammen, het stelsel eenvoudiger maken, onnodige bureaucratie tegengaan en professionals meer ruimte geven. Geen gemakkelijke opgave, maar wel een uitdagende. Het is ‘loslaten’ om ‘in de hand te houden’.

Koefnoen in de zorg

Dit verhaal gaat over huisartsen. Zij mogen nog maar 177 op de 1000 patiënten doorsturen naar de tweede lijn. Dat betekent strenger selecteren…

Maar ook Me, robot in de zorg, werd gevolgd bij de uitvoering van zijn zorgtaken…

De toekomst van de zorg

Door de kredietcrisis en de vergrijzing komt onze verzorgingsstaat steeds meer onder druk te staan waardoor er grootschalige bezuinigingen op stapel staan. Deze video laat u zien wat de mogelijke gevolgen kunnen zijn wanneer u hulpbehoevend bent geworden.

Elke dag een onvergetelijke zoen

Feel my love heet het lied dat bewoners en bezoekers van Huis Perrekes in het Belgische Oosterlo krijgen aangeleerd. Het is ook de titel van de film over dit bijzondere huis, waar een kleine groep demente ouderen liefdevol wordt bijgestaan door een team van verzorgenden. Geduldige jonge mensen, want de bewoners van Perrekes doen zoveel mogelijk zelf. Stil observerend laat regisseur Griet Teck zien hoe zij aardappels schillen, tafeldekken en afwassen, voetje voor voetje de trap op klimmen naar hun kamer. En vooral: muziek maken. Twee bewoners luisteren bijna in tranen naar een lied op de radio, twee anderen zingen met de grootste lol liedjes als ‘Twee ogen zo blauw’. Een inlevende muziektherapeute weet bewoners individueel te verleiden om samen muziek te maken, met een trommel of aan de piano. Prachtig is de man die een klarinet krijgt aangereikt en na wat aandringen de sterren van de hemel blaast – zoals hij dat vroeger moet hebben gedaan. Natuurlijk, er is ook ruzie of onbegrepen verdriet. Maar de sfeer in huis voelt optimistisch. Zoals een bewoner dat zegt: ‘Volhouden, zou ons moeder zeggen!

Feel my love is een uitgave van Remain in Light.

Dingen hebben alleen de waarde die wij er aan geven

Video’s technologie en zorg

technologie
Het kennisplein Zorg voor Beter heeft drie inspirerende filmpjes gemaakt over technologie. De filmpjes (8 min.) zijn goed te gebruiken in het mbo- en hbo-onderwijs en voor bijscholing van medewerkers. Bij ieder filmpje is een leskaart te downloaden met vragen om het filmpje in de groep te bespreken.

Elk filmpje geeft een praktisch en inspirerend beeld van de ouderenzorg en de mogelijkheden die technologie biedt aan zowel zorgmedewerkers als ouderen. De filmpjes zijn ontwikkeld door de werkplaats Nieuwe functies en technologie van Zorg voor Beter.

Contact via technologie in de ouderenzorg
Er zijn verschillende online platforms waarmee zorgorganisaties met cliënten, familie en mantelzorgers informatie uit kunnen wisselen zoals filmpjes en foto’s. Familieleden van bewoners blijven zo goed op de hoogte van de activiteiten van hun dierbare. Ook zonder online platform is digitaal contact heel goed mogelijk: bijvoorbeeld met de smartphone of computer waarmee via skype gebeld kan worden met familieleden in het buitenland. Bekijk het filmpje (8 min.) en download de leskaart.

Zelfredzaamheid en technologie
Dankzij allerlei apparaten kunnen mensen langer in hun eigen huis blijven wonen. Een magnetron kan bijvoorbeeld al een groot verschil betekenen. Of een scootmobiel waardoor de cliënt meer mobiel blijft. Internet waarmee je boodschappen kan bestellen. Maar ook een lichtschakelaar met afstandsbediening of handige domotica waarmee je de gordijnen dicht kunt doen, als je dat zelf niet meer kunt. En ook de wijkverpleegkundige maakt dankbaar gebruik van technologie, via beeldschermzorg. Het gaat erom dat je als zorgverlener kijkt wat de cliënt nodig heeft om zelfredzaam te blijven, en dan op zoek gaat naar een oplossing. Er zijn veel technische mogelijkheden. Bekijk het filmpje (8 min.) en download de leskaart.

Gebruik van technologie door zorgmedewerkers
Technologie die dagelijks gebruikt wordt, is ook prima toepasbaar in de zorg. Met de smartphone kan je collega’s, vrijwilligers en cliënten goed bereiken. Een nieuwe ontwikkeling zijn sensoren, gekoppeld aan software, die in de kamer van de bewoner kunnen worden geïnstalleerd, zodat de zorgverlener op afstand kan zien of de bewoner wel of niet op de kamer is. En of de cliënt nog beweegt, want misschien is hij wel gevallen. Bekijk het filmpje (8 min.) en download de leskaart.

%d bloggers liken dit: