Gehoorzaam verzet

un sac.png

  • Un Sac de Billes

Maurice en Joseph zijn twee jonge Joodse broers die in het bezette Frankrijk volledig op zichzelf aangewezen zijn. Dankzij een ongelofelijke dosis intelligentie, moed en vindingrijkheid pogen ze te ontsnappen aan de vijandige bezetter en weer verenigd te worden met hun familie.

Maurice en Joseph vluchten voor de vervolging door de Nazi’s in het bezette Frankrijk. Hun vader is kapper en bang dat zijn zonen zullen gevangen genomen worden. Hij geeft hen een grote som geld en de opdracht de demarcatielijn bij Dax over te steken. Hij zegt dat ze nooit mogen erkennen dat ze Joods zijn.

De titel van de film verwijst naar een fragment waarbij de tienjarige Joseph zijn gele Joodse ster ruilt voor een zak knikkers.

De vertolking van de twee jongens is zeer goed, ze is altijd perfect uitgemeten, zelfs op de meest dramatische momenten. De film is tegelijk spannend en poëtisch.

Enerzijds is er de brutale realiteit en anderzijds de poëzie ervan gezien door de ogen van een dappere knaap. Alles is heel stijlvol in beeld gezet. Prachtige fotografie van fraaie landschappen en decors.

  • Verfilming van de gelijknamige roman van Joseph Joffo. Een aanrader.
Advertenties

Let’s twist again

vulkaan.png

  • Op een vulkaan dansen is het genoegen van een vrij mens

Als jong jochie smulde ik op school van de verhalen over de Hoekse en Kabeljauwse twisten. De strijd tussen verschillende facties (politieke groeperingen) binnen de elite van het graafschap Holland. Zij begonnen met het kinderloos overlijden van de Hollandse graaf Willem IV in 1345 en duurden die tot ver in de vijftiende eeuw. Het conflict om de hoogste macht in het graafschap leidde tot spanningen en mondde in 1349 uit in een oorlog. Het woord ‘twist’ had destijds voor mij een heel milde klank. Wellicht omdat in mijn jeugd de twist hoogtij vierde.

De twist is een dans; ontstaan in het begin van de 60-er jaren. Bij de twist (van het Engels: draaien) wordt door het bovenlichaam een draaiende beweging gemaakt, waarbij de gebogen armen worden opgetild. Ondertussen maakt het onderlichaam een tegengestelde beweging. Men dient daarbij tegelijk de benen iets gebogen te houden (alsof men een beetje hurkt). Ieder danst individueel; de dansers raken elkaar niet aan.

In mijn jonge jaren twistte ik dus wat af. Frank en vrij als een vogel. Op twistnummers als ‘Let’s twist again’ (Chubby Checker) ‘Twistin” (Sam Cooke) en ‘Twist and shout’ (The Isley Brothers). Nooit legde ik het verband met strijd en oorlog.

Vandaag aan de dag is dat wel anders. Dagelijks word ik overspoeld met twisten tussen mensen en volkeren. Ze maken mij – en vele anderen – er niet vrolijker op. Ik word er onzeker en banger van. Want, zo wordt verteld: de wereld staat in brand. En voor wie door een aanslag, een overval of een bombardement wordt geraakt, is dat natuurlijk ook zo. De werkelijkheid echter staat haaks op mijn intuïtie. Blijkt uit de koele cijfers.

Europa – Nederland incluis – is een heel stuk minder gewelddadig dan, pak ‘m beet, 25 jaar geleden. Misschien was er wel nooit zo weinig geweld dan vandaag. Bovendien worden onze oorlogen minder dodelijk. In de jaren ‘50 stierven wereldwijd 22 op de 100 duizend mensen door oorlogsgeweld, inclusief terrorisme. In de jaren ’80 zakte dat tot vijf. En vandaag staat de teller op 1,5 oorlogsdode per 100 duizend mensen. En ook al is nog steeds elke dode er een teveel, juist deze daling in oorlogen en oorlogsdoden is ronduit bemoedigend.

Voor ‘gewone’ moord en doodslag, wereldwijd, gelden vergelijkbare cijfers. In de meeste landen, zo ontdekten criminologen, daalt het aantal moorden jaar, jaar uit. In Nederland zijn vorig jaar (2015) 120 mensen omgekomen door moord of doodslag. Dat aantal is in de afgelopen twintig jaren niet zo laag geweest.

Hetzelfde geldt voor de Europese Unie: in de afgelopen 15 jaar, van de aanslagen op elf september 2001 in New York tot en met de aanslagen in Brussel van maart 2016, stierven in de EU 577 mensen door terroristisch geweld. In periode 1985 tot 2000, dus uit de 15 jaar die daaraan vooraf gingen, vermoordden terroristen in Europa echter nog 2.120 mensen. En dat waren dan de jaren die we ons herinneren als de saaie jaren ’80 en de optimistische jaren ’90.

En toch dreigt angst als moeder van mijn moraal. Een gevoel van onbehagen, dreiging en gevaar Omdat wat er precies gebeurt nauwelijks te bevatten valt. Hoe groot is het? En wie zitten erachter? Als ik niet oppas brengt het mijn eigen leven in crisis. En wie in crisis verkeert, vertrouwt niet meer op het gesprek, de dialoog. Omdat de belangrijkste voorwaarde daartoe – het vertrouwen – teloor is gegaan.

Juist daarom is angst – hoe begrijpelijk ook – een slechte raadgever. Het is zonder meer de belangrijkste en machtigste emotie. En juist daardoor ook de belangrijkste bron van wreedheid. Omdat zij sterker is dan wapens. Wanner het niet lukt om de angsten te overwinnen, dan zal op den duur brengen wat ik vrees: haat. Dan zal de angst zelf angst en verdoemenis zaaien. De ongeregeldheden op diverse plekken in Nederland rond de vestiging van asielzoekerscentra zijn daarvan een voorbeeld.

Zij komen niet voort uit vreemdelingenhaat. Dat geloof ik niet. De overgrote meerderheid van de mensen heeft niets tegen asielzoekers. Het is de angst voor het onbekende. Het niet weten van wat er precies gebeurt. Mensen houden gewoon niet van verandering. Als antwoord trekken wij ons angstig terug in een gedroomde identiteit die de ander en het andere, buiten de orde stelt.

Het is waarschijnlijk daarom dat ik mij dezer dagen opnieuw aangesproken voel door de woorden van Nourdin el Ouali. Hij is een Rotterdammer. Vader, pedagoog, docent, mensenrechtenactivist en politicus. Hij pleitte – vorig jaar alweer – voor een ‘revolutie van vertrouwen’. Als antwoord op de tsunami van angst. Wederzijdse kennis en samenwerking zal het vertrouwen doen groeien. En daarmee ons gevoel van veiligheid. Zonder dat zal angst het leven in een staat van beleg houden, en juist daardoor haar verworvenheden doen verliezen.

Ik herhaal Nourdin’s oproep van harte. Met een zeker gevoel van urgentie. Want erger en vernietigender dan oorlog is de bittere angst ervoor. Daarom wil ik elkaar en de wereld met een warm hart en een koel hoofd tegemoet blijven treden. Gewoon, omdat mijn angst niets verandert aan het verdriet van gisteren en vandaag. Zij lost ook de problemen van morgen niet op. Juist daarom is het de moeite waard haar te overwinnen. Opdat ik, als dat jongetje dat ik ooit was, weer ouderwets kan twisten. Met jou en de wereld het genoegen ervaren een vrij mens te zijn.

De oorlog is aangenaam voor wie hem niet kent

  • Let there be light

LET THERE BE LIGTH

In de klassieker Let There Be Light uit 1946, brengt de beroemde regisseur John Huston de gevolgen van traumatische ervaringen bij militairen die terugkeren uit de oorlog in beeld.

De film volgt een groep veteranen die in een psychiatrisch ziekenhuis een twee maanden durende behandeling ondergaan. Decennialang mocht de documentaire niet in het openbaar vertoond worden wegens vermeende demotiverende werking op en de bescherming van de privacy van militairen.

De film behoort tot de favorieten van de briljante documentairefilmer Errol Morris, wiens oeuvre in een retrospectief is te zien.

Als alles wat ooit was niet meer bestaat

  • Waar slapen de kinderen

De een mist zijn bed. De ander haar pop met donkere ogen. Een derde droomt terug naar de tijd waarin zijn kussen geen vijand was.

De oorlog in Syrië duurt al bijna vijf jaar en meer dan twee miljoen kinderen zijn op de vlucht de oorlog , binnen en buiten de landsgrenzen. Zij hebben hun vrienden, hun huizen en hun bedden achtergelaten. Een aantal van deze kinderen laat zien waar ze nu slapen, nu alles dat ooit was niet meer bestaat,

Magnus Wennman , winnaar van twee World Press Photo Awards en de viervoudige winnaar van de Zweedse Fotograaf van het Jaar Award maakte deze indrukwekkende fotoserie.