Goede buren

goede buren.png

  • Eenzaamheid

Toen de Rotterdamse Bep de Bruin na tien jaar dood in haar woning werd gevonden door bouwvakkers, was de stad in shock. Niemand had haar gemist. Hoe kon dit gebeuren? Ada (59) en haar nuchtere overbuurvrouw Wilma (70) besluiten vrijwilligers te worden voor het gemeentelijke antwoord: een campagne tegen eenzaamheid.

Met haar documentaire Goede Buren doet Stella van Voorst van Beest verslag van hun inspanningen en van het dagelijks leven dat mensen lijden die als eenzaam worden bestempeld.

Eenzaamheid, Manfred Spitzer, AtlasContact, 293 blz., 22,99 euro.

Hoe belangrijk deze bestrijding van eenzaamheid is, laat neuroloog Manfred Spitzer zien in diens voortreffelijke boek Eenzaamheid, een goedgeschreven en goed gedocumenteerde afbakening en maatschappelijke situering van het verschijnsel en vooral van de medische en psychische gevolgen ervan. Want dat eenzaamheid ziek maakt, staat vast.

Advertenties

Samen eenzaam

samen eenzaam.png

  • Leven in twee werelden

“Ik ben samen met mijn vrouw, maar ik voel mij vaak eenzaam.” Met die paar woorden wist een gast van het Alzheimercafé in Bunnik mijn aandacht te vestigen. Eenzaamheid, zo leerde ik, is niet hetzelfde als alleen-zijn. En je kunt ook heel eenzaam zijn als je van de persoon houdt met wie je alleen bent.

Deze week was ik er te gast. Bij het Alzheimercafé in de gemeente Bunnik. Een groep van vrijwilligers verzorgd daar bijeenkomsten voor iedereen die met dementie te maken heeft. Elke tweede donderdag van de maand (behalve in de maanden juli en augustus). Ik kwam er als spreker, en leerde van deze meneer in de nazit een belangrijke les.

Dementie en eenzaamheid. Het krijgt – gelukkig – veel aandacht. Onderzoek toont aan dat 40% van de mensen met dementie zich eenzaam voelt. Bij alleenwonenden loopt dit percentage op tot 62%. De grootste drempels voor mensen met dementie zijn:

  • Gebrek aan vertrouwen (69%)
  • Bang zijn in de war te raken (68%)
  • Bang zijn te verdwalen (60%)
  • Problemen met mobiliteit (59%) en fysieke gezondheid (59%)
  • Anderen niet tot last willen zijn (44%)
  • Gebrek aan passend vervoer (33%)

Die eenzaamheid is vaak een gevolg van het feit dat de omgeving van de mensen die de ziekte hebben het lastig vinden er mee om te gaan en hen daarom op afstand houden. “Ik kan niet uitleggen wat dementie voor mij betekent. Eigenlijk zou ik willen dat ik het niet hoef uit te leggen,” vertelde mij een deelnemer.

Dementie kent echter ook een andere eenzaamheid. De eenzaamheid van de partner. Die leeft, al dan niet bewust, in twee werelden.

Mijn gesprekspartner is getrouwd. Lang al en gelukkig. Hij was er deze avond samen met zijn vrouw. Die zit in het beginstadium van dementie. Met zorgen over het eigen geheugen. Ze vergeet dagelijkse dingen en weet soms ‘s avonds niet meer wat ze eerder die dag gedaan heeft. “Ze wil er echter niks van weten,” aldus haar man. “Ik kan er dus niet met haar over praten. Net zo min als met mensen die bij ons op bezoek komen. Want zij kapt elk gesprek in die richting af.” 

Eenzaamheid, zo vertelde mijn gesprekspartner, is je niet verbonden voelen. Het is het ervaren van een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Eenzaamheid, zo leerde ik van deze man, kan ook bestaan in betekenisvolle relaties.

“Ik mis mijn vrouw, ook al ben ik de hele dag bij haar. De gelijkwaardigheid en de wederkerigheid nemen steeds meer af. Dat is verdrietig. Natuurlijk hebben wij het samen nog wel fijn. En het lukt mij de situatie te accepteren zoals die is. Maar ik voel mij bij het samenzijn ook eenzaam. Ik probeer maar zo veel mogelijk te genieten van de kleine dingen die we nog delen: onze tuin, een lekker ijsje, een rondje met de hond. Tegelijkertijd mis ik de mensen met wie ik over dingen kan spreken die mij bezig houden. Over alledaagse dingen, een programma dat ik zag, de hobby die ik heb. Dat alles kan steeds minder.”

Terugrijdend naar huis kon ik het gesprek met deze meneer niet zomaar loslaten. Ik realiseerde mij nadrukkelijk dat eenzaamheid niet iets is waar een mens vrijwillig voor kiest. Eenzaamheid kan iedereen treffen. Door het leven in twee werelden, de gebondenheid aan huis, de veranderende relaties door de zorg, de onbereikbaarheid van de ander, enzovoort.  Een van de vele vormen van eenzaamheid is een herinnering hebben en er niet over kunnen praten.

Wanneer een mantelzorger, zoals mijn gesprekspartner, bijvoorbeeld zorgt voor zijn of haar partner, kan op verschillende manieren eenzaamheid om de hoek komen kijken. Door de zorg kan de relatie onevenwichtiger worden, met gevoelens van eenzaamheid tot gevolg. Zeker wanneer er sprake is van geestelijke achteruitgang van de hulpbehoevende partner,. Wanneer de zorg intensiever wordt neemt de tijd voor het onderhouden van sociale contacten af, waardoor de gevoelens van eenzaamheid kunnen toenemen. Ook kunnen gevoelens van eenzaamheid optreden door onbegrip van buitenaf, of juist doordat alle aandacht naar de persoon uit gaat die ziek is.

Wat wij – u en ik – daaraan kunnen doen? Eigenlijk draait het maar om een ding: aandacht hebben. Een luisterend oor bieden. In sommige gevallen is een blik van (h)erkenning al voldoende. Maar het samen drinken van een kopje koffie en tijd voor gesprek kan al voldoende zijn om de gevoelens van eenzaamheid te doorbreken. Gewoon, omdat de ander zich dan ook gezien en erkend kan weten.  Begrepen en gewaardeerd kan voelen. Oprechte aandacht dus, daar draait het om. ‘Doen alsof’, werkt averechts, want juist dat maakt ons samen eenzaam.

  • De auteur, Peter Paul J. Doodkorte, is als senior-adviseur verbonden aan Vondel & Nassau, een landelijk werkend adviesbureau voor sociaal domein en overheden.

 

Op zoek naar vastigheid

Lean on Pete.png

  • Lean on Pete

De introverte vijftienjarige Charley Thompson is op zoek naar vastigheid in zijn leven.

Zijn moeder is niet in beeld en zijn jonge vader heeft al moeite genoeg om zijn eigen leven op de rails te houden. Charley kent weinig zekerheden en is vaak op zichzelf aangewezen. Hij hoopt dat ze met de verhuizing naar Portland een nieuwe start krijgen. Daar vindt hij werk bij Del Montgomory, een nukkige doorgewinterde paardentrainer die samen met zijn jokcey Bonnie geld verdient met races. Charley reist met hen langs paardenraces in stoffige stadjes, met het grootse Amerikaanse landschap als achtergrond. Daar sluit hij een vriendschap met het versleten renpaard Lean on Pete. Als Del hem onverwacht naar de slacht wil sturen, komt Charley voor het eerst in zijn voor een volwassen keuze te staan. Op zoek naar vastigheid, in de vorm van zijn geliefde tante die hij al jaren niet heeft gezien…

Met Lean on Pete schetst regisseur Andrew Haigh (Weekend, 45 Years) een rauw en intiem portret van de sociale onderklasse in Amerika. Opnieuw oogst hij grote waardering van de internationale filmpers en festival jury’s. Een aangrijpend drama over liefde, eenzaamheid en volwassen worden, gebaseerd op het bekroonde boek van Willy Vlautin. De jonge acteur Charlie Plummer ontving de award voor Best Emerging Actor op het Venice Film Festival 2017, en schittert naast meer ervaren acteurs als Steve Buscemi en Amy Seimetz.

Dikke vrienden

walking-distance

  • Walking distance – Distancias cortas

Fede heeft morbide obesitas en woont binnen vier muren. Fede heeft geen vrienden en wordt voortdurend gepest door zijn zus Rosaura. Hij weegt rond de 225 kilo en heeft zijn smerige huis niet meer verlaten sinds de dood van zijn moeder tien jaar eerder.

Als zijn schoonbroer Ramon op komt dagen met een camera, besluit Fede dat hij er ook een wil.

Aangemoedigd door zijn zwager Ramon begint hij zich te intresseren voor fotografie. Als hij een oud fotorolletje vindt gaat hij hijgend en puffend de deur uit om hem te laten ontwikkelen en een goedkope camera te kopen. Onderweg naar de winkel, ontmoet hij de eenzame tiener Paulo. Het drietal raakt bevriend en dat verandert hun levens.

De spiegel verdubbelt eenzaamheid

spiegel

  • Het zilver van de spiegel

Op een dag kwam een eenzame man bij de rabbi. Iedereen wist dat deze man steenrijk was en buitengewoon gierig.

De rabbi nam hem bij de hand en liep met hem naar het raam. ‘Kijk eens naar buiten’, zei hij. De rijkaard keek plichtmatig naar de drukke straat. Vertel eens wat je ziet’, vroeg de rabbi. ‘Allemaal mensen’, antwoordde de rijke man.

Weer nam de rabbi zijn hand en nam hem mee naar een grote spiegel. ‘Wat zie je nu?’ vroeg hij. ‘Nu zie ik me zelf’, antwoordde de rijkaard. ‘Juist’, zei de rabbi. ‘kijk het venster is van glas en de spiegel is van glas, maar het glas van de spiegel is bedekt met een laagje zilver. Op het moment dat je gaat verzilveren, zie je geen andere mensen meer. Je ziet dan alleen je zelf.’

 

Eenzaam in een woud van leven

eenzaamheid.jpg

  • Film over sociaal isolement, door studenten van de opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming Avans Hogeschool