Wie durft te verdwalen, vindt nieuwe wegen | Deel 4

wie durft

  • In de hand houden wat je uit handen geeft: Sturen en Bekostigen

Sedert 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de nieuwe taken vanuit de Jeugdzorg, de AWBZ en de Participatiewet. De overgang van Rijk, provincie, zorgverzekeraar en zorgkantoor naar gemeenten heeft tot doel de zorgstelsels eenvoudiger, efficiënter en effectiever te maken. Het uiteindelijke doel is een veilige omgeving voor kwetsbare burgers, het versterken van eigen kracht en het probleemoplossend vermogen van het gezin (systeem) en de sociale omgeving.

Voor veel taken geldt dat gemeenten een contract of subsidierelatie zijn aangegaan met professionele dienstverleners. Het organiseren hiervan stelt gemeenten voor een enorme uitdaging. Sturen en Bekostigen zijn daarbij – naast Monitoren – belangrijke thema’s voor alle betrokken partijen.

Met het wegvallen van de schotten en de noodzaak tot budgetbeheersing resp. –besparing, groeit het besef dat iedere euro tot zijn recht moet komen en dat de wijze van sturen en bekostigen daarin instrumenteel is.

Goed sturen en bekostigen is ook een kunst. Net als het inrichten van een daarop aansluitende monitor. Er zijn verschillende vormen met verschillende effecten en vaak zullen deze moeten worden gecombineerd.

Deel vier van het vierluik “Wie durft te verdwalen, vindt nieuwe wegen” zoomt in op de elementen die bij sturen, bekostigen en monitoren een rol spelen.

Zie ook:

  1. Wie durft te verdwalen, vindt nieuwe wegen | Deel 1 | Inleiding, Doel en Stand van zaken.
  2. Wie durft te verdwalen, vindt nieuwe wegen | Deel 2 | Transformeren, wat is het en wat vraagt het.
  3. Wie durft te verdwalen, vindt nieuwe wegen | Deel 3 | Opgave & Dilemma’s

Hand-out

Een hand-out van de volledige presentatie kun je hier downloaden:

Eenzame bloem?

eenzame bloem.png

  • Alles in het ene

In China leefde eens een monnik die heel goed in tuinieren was. Zelfs de koning werd jaloers op zijn tuin en op een dag kwam er iemand bij de koning en zei: “Nu moet u er toch eens gaan kijken. Ik heb nog nooit zulke bloemen gezien – miljoenen, de hele tuin van de zenmeester staat vol met bloemen. En de geur – het is zo heerlijk. U mag dat niet missen! U moet echt gaan kijken.”

Het was te veel voor de koning om de tuin van die arme man te gaan bekijken. Hij had zelf een grote tuin, honderden vierkante meters groen. Er werkten honderden tuinlieden. Maar de man hield aan: “Het gebeurt misschien nooit weer.”

De koning moest dus wel gaan en zei: “Ga jij maar vast en zeg hem dat ik morgenochtend naar zijn tuin kom kijken.”

Dat werd de monnik meegedeeld en de volgende morgen kwam de koning met zijn hele hofhouding, zijn generaals, de koningin en de prinses. De hele stad lag stil; duizenden mensen verzamelden zich rond het klooster. De koning kwam, keek om zich heen en zei: “Wat! Men heeft mij gezegd dat er miljoenen bloemen waren en ik zie slechts één bloem in de tuin!” De monnik zei: “Inderdaad. Er waren er miljoenen, maar vannacht hebben we ze allemaal weggehaald, omdat we in het ene geloven.”

De koning werd een beetje verdrietig en zei: “Maar zij staat er zo eenzaam bij.” De monnik lachte en zei: “Zij is niet eenzaam, zij is de mooiste en in haar zijn alle bloemen.”

De kunst van tijd en aandacht

mantelzorg tijd.png

  • Geld maakt meer kapot dan je lief is

De wereld is groter geworden en daarmee zijn ook onze doelen veranderd. Als je in de jaren tachtig aan iemand vroeg wat zijn doel in het leven was, was het antwoord bijvoorbeeld ‘voor anderen zorgen’. De moderne Nederlander heeft als doel ‘genieten van het leven’. Wij zijn opgegroeid in een welvarende tijd waarin zelfontplooiing vooropstaat. Alles moet leuk zijn in het leven van de hedendaagse mens: studie, werk, relatie, tijd voor jezelf. En als het er niet is, dan koop je het. Zoals aandacht voor de mensen die jij liefhebt, maar aan wie je die liefde niet kunt tonen. Omdat je het te druk hebt met je werk, je vrije tijd of iets anders.

Helpen, voorzien in, voeden, de hand reiken, luisteren, beschermen, verzorgen, knuffelen. Al deze aan zorg gerelateerde handelingen vereisen moed en gulheid, omdat ze heel wat inspanning omvatten. Zorgzaam zijn houdt in dat je jezelf aan de ander wijdt, je eigen behoeften opzijzet en aandacht besteedt aan wat de ander nodig heeft.

Voor iemand zorgen is een van de meest nobele dingen die we kunnen doen. Het maakt ons nuttig en waardevol in onze eigen ogen en in die van anderen. Maar ook al vind je het fijn om voor anderen te zorgen, als je slecht voor jezelf zorgt gaat het op een gegeven moment mis. Dan krijg je zelf te maken met lichamelijke en/of geestelijke klachten. Je hebt dan zoveel van jezelf gegeven dat je te weinig energie hebt overgehouden voor jezelf.

Sommige mensen staan altijd voor iedereen klaar. Ja je leest het goed ‘altijd’ en ‘voor iedereen’. In Nederland zijn dat – ondanks onze welvaart – nog altijd zo’n vier miljoen mensen. Iets meer dan een kwart van de bevolking dus. De realiteit van deze mantelzorgers in vaak rauw. Zij worden overladen met complimenten van mensen in hum omgeving of politici. Want zonder de mantelzorgers zou ons zorgstelsel onbetaalbaar zijn. Toch voelen mantelzorgers zich vaak niet gezien of gehoord. Ze missen ondersteuning, voelen zich overbelast of hebben behoefte aan advies.

Mantelzorgers zijn mensen die op vrijwillige basis zorgbehoevenden verzorgen en ondersteunen. Vaak gaat het om de partner, familieleden of vrienden. Dat is zelden een bewuste keuze. Het is iets dat mensen overkomt, waar ze langzaam of sneller inrollen. Hun oudere moeder of vader kan niet meer volledig voor zichzelf zorgen, hun partner krijgt dementie, hun kind krijgt een ongeval en raakt gehandicapt …

Veel mantelzorgers behoren tot de ‘sandwichgeneratie’: 50-plussers die zelf nog een gezin hebben met studerende of inwonende kinderen, maar die tegelijk zorgdragen voor hun ouders. Die wonen op hogere leeftijd nog in hun eigen huis, maar kunnen toch niet meer alles zelfstandig. Daarnaast worden veel ouderen ook zelf mantelzorger voor hun partner, wanneer die begint te sukkelen met zijn of haar fysieke of geestelijke gezondheid. De leeftijd van mantelzorgers neemt zo de laatste jaren steeds toe. Op dit moment is al 53% van de inwonende mantelzorgers ouder dan 70 jaar.  Mantelzorg krijgt vandaag de dag daarom terecht de nodige aandacht. Die aandacht wordt al snel vertaald in allerlei (betaalde) voorzieningen en instrumenten. Waarmee wij de kracht en betekenis van mantelzorg meer en meer uithollen.

Ik ben van mening dat het goed is dat we het ‘elkaar helpen’ – zonder er geld voor te vragen – koesteren. Dat doen wij echter niet door mantelzorg verder te professionaliseren. Dat getuigt van ontkenning van de bron van alle mantelzorg; de passie en betrokkenheid van mensen voor mensen. Het is onze taak om met mantelzorgers mee te bewegen en hen de mogelijkheden daarvoor te bieden. Niet, door alles ‘af te kopen’, maar door bijvoorbeeld zelf eens tijd te maken voor hen. Door ons te richten op het mantelen van de mantelzorgers. Door het ondersteunen van de ooit en – gelukkig nog vaak – authentieke drang om het leven van anderen samen een stukje mooier te maken.

De unieke kracht van mantelzorgers zit hem in de tijd en aandacht die zij nemen en hebben voor anderen. De mantelzorger vraagt – terecht – hetzelfde van hun omgeving. Tijd en aandacht zijn kostbaarder en waardevoller  dan geld.

Alles van waarde wordt gewoon als je het geen aandacht geeft. Daarom is aandacht voor de mantelzorgers terecht. Het zou echter jammer zijn als die aandacht geen oog heeft voor de essentie van mantelzorg. Daarom vraagt de juiste aandacht om een juiste blik. Waardering voor de mantelzorger draait niet om geld, maar om tijd en aandacht. Dat geven kost niks meer dan de bereidheid om zelf in actie te komen. Om en voor elkaar.

  • De auteur, Peter Paul J. Doodkorte, is als senior-adviseur verbonden aan Vondel & Nassau, een landelijk werkend adviesbureau voor sociaal domein en overheden

Anders aangenaamd

nieuwe namen

  • Nieuwe namen

Nieuwe namen bundelt levensverhalen van een in de maatschappij en media doorgaans ‘sterk onderbelichte groep’: transgender senioren. Transvrouwen, transmannen, transseksuelen, travestieten en crossdressers vertellen over de weg naar hun naamsverandering, waar vaak jaren van twijfel, strijd, onzekerheid maar ‘een diep-van-binnen-toch-zeker-weten’ aan vooraf gingen.

De ouderen zijn openhartig over de worsteling met hun identiteit, de reacties uit hun omgeving, de stigma’s en niet zelden de strijd met religie. ‘Misschien mogen we wel zeggen dat we een verrassing van God zijn, maar helaas voor de meeste mensen niet bepaald een heel welkome verrassing.’ De niet altijd even vlot lopende ervaringen met artsen en medische trajecten komen ook voorbij. ‘De manier waarop er met rode en groene lichten gezwaaid wordt om te bepalen hoe jij mag leven, ongelooflijk vind ik dat.’

De verhalen laten zien dat er ondanks veel vooruitgang nog ruimte is voor verbetering. Dit informatieve boek is een respectvolle stap in die richting.

Nieuwe namen, Eveline van de Putte, Uitgeverij de Brouwerij, 272 blz., 25 euro.

Hoe veilig houd jij de straat?

safestreets.png

  • Safe streets

Vrouwen zouden zich altijd en overal veilig moeten kunnen voelen op straat. Wat zij ook dragen, hoe zij zich ook gedragen, waar zij ook heen gaan, op welke tijd van de dag dan ook. Helaas is dat niet het geval. Vooral jonge vrouwen voelen zich vaak onveilig, en met reden. Seksuele intimidatie, aanranding en verkrachting op straat is een probleem van enorme proporties.

Help mee!

Samen maken we de straten van Nederland veilig voor vrouwen. Jij en ik kunnen veel doen om te helpen dit te bereiken.

Op basis van geslacht

on the basis of sex

  • On the basis of seks

Gendergelijkheid is in Nederland, zeker op de werkvloer, soms nog ver te zoeken. Welke invloed heeft dit op onze maatschappij? En hoe kunnen we discriminatie op basis van geslacht aanpakken?

On The Basis of Sex vertelt het waargebeurde en inspirerende verhaal over juriste Ruth Bader Ginsburg, die in een door mannen gedomineerde wereld haar weg naar het Amerikaans Hooggerechtshof bevecht. In 1971 staat Ginsburg aan het begin van haar carrière, waar ze worstelt met discriminatie op basis van geslacht. Samen met haar man stuit zij op een zaak die haar carrière én het rechtssysteem in de Verenigde Staten voorgoed kan veranderen.

Ginsburg is één van de grootste vrouwelijke iconen ter wereld en heeft enorm veel betekend voor vrouwenrechten en emancipatie wereldwijd. Anno 2019 is haar verhaal relevanter dan ooit.

Wrange jeugd

Ray Liz.png

  • Ray & Liz

De Britse Richard Billingham is gelauwerd fotograaf, kunstenaar en docent. Met Ray & Liz reconstrueert hij met wrange humor zijn jeugd.

Die bracht hij door in de grauwe Black Country woonblokken aan de rand van Birmingham. Ondanks de armoede die er heerst en de troosteloosheid die hieruit voortkwam, vindt hij compassie en schoonheid in zijn herinneringen. De film bestaat uit drie langere delen en een korte epiloog. Alhoewel Billingham de gevolgen van het chronische alcoholisme, de ouderlijke verwaarlozing en het gebrek aan hygiëne in zijn jeugd bepaald niet verbloemt, toont hij toch veel mededogen met zijn ouders. Dit zijn mensen die lijden onder zware armoede en misschien daarom niet beter kunnen.

Richard Billingham (geboren in 1970) maakte in 1996 furore met zijn fotoboek ‘Ray’s a Laugh’, een serie portretten van zijn alcoholische vader Ray, kettingrokende moeder Liz en acht jaar jongere broertje Jason, die uiteindelijk op elfjarige leeftijd uit huis werd geplaatst. In Ray & Liz portretteert hij het disfunctionele gezin waarin hij opgroeide op het witte doek.  De film werd voor het eerst getoond op het Locarno Film Festival en werd hier beloond met een Special Mention.