Doorbreek de perverse triade

• Het derde wiel aan de wagen zijn is niet leuk

het heft in eigen handen

Met het toenemen van de welvaart en een overheid die steeds meer zaken steeds beter voor ons regelde, vielen sociale, historische en economische verbanden weg. Gaandeweg onthechtten wij onszelf van structuren die helderheid en richting gaven. De mythe van de risicoloze samenleving leidde verwerd tot een uitzichtloze regelcyclus. Burgers (zijn) verworden tot louter consumenten .

Het hiervoor in het kort beschreven blauwdruk denken zit diep in onze samenleving, politiek-bestuurlijke organisatie en bedrijfsleven ingebakken. Een paradigma waarvan de houdbaarheid echter is verlopen…Tijd dus om terug te gaan naar de bron.

De samenleving ontwikkelde zich – zeker sinds de industriële revolutie – in de richting van steeds grotere centrale organisaties. Met hun producten en diensten voorzien zij in zeer grote delen van de dagelijkse behoeften van mensen. Daarmee liep afnemende zeggenschap en eigenaarschap gelijk op. Inmiddels weten wij ook dat dit een schier onhoudbare – want onbetaalbare en niet te beheersen – ontwikkeling is. Als we proberen de solidariteit tussen mensen volledig via de overheid te organiseren, lopen we vast in een inefficiënte, onpopulaire en dure bureaucratie. Dat pleit voor het versterken van de sociale veerkracht van mensen zelf.

Natuurlijk, “een eeuw van succesvol overheidsbeleid en een zeecontainer met bijbehorende wetgeving hebben ons veel welvaart en welzijn gebracht” (citaat: Pieter Hilhorst). Dit succes laat zich echter niet vertalen in duurzame houdbaarheid. Integendeel, de zorgzame samenleving staat juist daardoor aan de rand van de afgrond. Bij de – ogenschijnlijk en blind makende – succesvolle zoektocht naar welvaart en welzijn zijn we iets heel belangrijks kwijtgeraakt: het idee dat mensen er waarde aan hechten de samenleving mede vorm en inhoud te kunnen geven.

Solidariteit is verworden tot een afgedwongen gift in plaats van een daad. Creativiteit en eigenaarschap van mensen zijn vervangen door een set van nauwkeurige voorschriften, KPI’s (kwaliteit-prestatie-indicatoren) en systemen. Met alle gevolgen van dien:
• Verlies van betekenis doordat het verband tussen de handelingen en het eindresultaat zoek raakt. Mensen en organisaties geen idee hebben wat ze aan het doen zijn omdat procedures en richtlijnen het werk uithollen. Het contact met het hogere doel raakt verloren.
• Verlies van eigenaarschap, omdat wij onszelf niet meer kwijt kunnen in ons werk. Er niet meer over kunnen of mogen nadenken en beslissen.
• Verlies van creativiteit. Voorschriften en procedures doen een appel op gehoorzaamheid – en niet op creativiteit en vindingrijkheid. Terwijl creativiteit juist veel belangrijker wordt in onze maatschappij. Niets is meer wat het lijkt. De wereld wordt met de dag complexer en is niet meer uitsluitend met onze linkerhersenhelft te beheersen.

Het denken over en werken aan een vernieuwing van ons sociaal domein is een uitnodiging om te experimenteren, je fantasie te gebruiken en ad hoc problemen op te lossen. Om zo nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Terug naar eigenaarschap, creativiteit en betekenis geven dus.

We kennen de burger als kiezer, en als iemand die handhaving van zijn individuele rechten kan vragen, maar niet – of nog te weinig – als producent. Toch produceren gebruikers in toenemende mate producten en diensten die zij voorheen volledig kregen als klanten van bedrijven, overheden en maatschappelijke instellingen. Denk aan energie, voedsel, publiek groen, veiligheid, transport, zorg, cultuur en welzijn. Gebruikers beginnen dat aan zichzelf te leveren en aan elkaar. Soms zelfs leveren zij overschotten aan centrale leveranciers.

Mantelzorg, voedselbanken, moestuinen en lokale energie zijn daarvan krachtige voorbeelden. Er zijn – gelukkig – in onze samenleving inmiddels vele goede voorbeelden van deze ontwikkeling te vinden. Honderden groepen mensen die op kleinschalig – vaak lokaal – niveau, werken aan energie en ook aan stadslandbouw, zorg en nog veel meer. Hierdoor ontstaat een Community‐Based Enterprise (CBE). Een gemeenschap die werkt als bedrijf, en tegelijkertijd ondernemer is. Zij handelt in dienst van het belang van de betrokken individuen en hun gemeenschap. Zo wordt de productie en het productieproces van ons, gaan we ervan houden en pakken we eigenaarschap en verantwoordelijkheid op. Krijgt de gebruiker weer meer directe zeggenschap: de leden organiseren zich in democratische verbanden, meest verenigingen en coöperaties. Resultaat zijn mensen die zich inzetten voor hun sociale en fysieke omgeving en daarover samen democratisch beslissen.

Natuurlijk, er zitten vele haken en ogen en onzekerheden aan deze nieuwe instituties. En ja, het zal ook af en toe fout gaan. En ja, er zal wat wetgeving opgeruimd moeten worden om het mogelijk te maken. Maar het is wel de essentie: dat wij onszelf als samenleving opnieuw uitvinden. Met eigenaarschap en sociale veerkracht van mensen als uitgangspunt moet dat lukken. Gewoon, omdat iedereen er recht op heeft betekenis te hebben en zichzelf medeproducent van onze samenleving te voelen.

De politiek moet zich richten op het activeren van dit ongekende kapitaal. Dit vraagt om het doorbreken van de perverse triade: het bondgenootschap tussen overheden een aanbieders die – onder het mom van ‘voor de burgers’ alles regelen zonder de inwoners daarbij daadwerkelijk te betrekken. Het pleit voor een omslag van cliëntparticipatie naar overheidsparticipatie: een overheid die de burgers ondersteunt en faciliteert in het gesprek/de onderhandeling met de aanbieders. Bijvoorbeeld door hen bij het inkoop- en productieproces van zorg en welzijn in de lead te zetten. Met de burgers tot een gezamenlijk perspectief te komen. Dit zal ongetwijfeld leiden tot andere financieringsvormen van en voor sociale ondersteuning, andere professionaliteit en andere vormen van verantwoording. Maar ook tot burgers die zich gekend voelen. Omdat ze worden aangesproken als medeproducent van onze samenleving; zich hechten aan die samenleving. Burgers die de afweging tussen beheerszucht en risico-mijding meemaken en meevoelen en zich betrokken voelen bij het keuzeproces.

En ja, dat is een proces van vallen en opstaan. Een andere manier van naar de wereld kijken. Maar het resultaat zal ook zijn: draagvlak en betrokkenheid.

je hoeft mij niet(s) zeggen

– blikken spreken boekdelen

je hoeft mij niet zeggen
hoe jij je voelt
jouw expressie verklapt het
elk moment – met een ander gezicht

wippende neusvleugels
verbeelden de pret
vertolken woordeloos
de nuance tussen lol en plezier

getuit kondigen jouw lippen
een zonnig humeur
om verbeten en gesloten
irritatie te wijzen

de wenkbrauwen gefronst
verhalen diepere gedachten
om in hoogte getrokken
verbazing te tonen

zoals een bleek gelaat
ziekte of pijn kondigt
bloost het rozerood
gezondheid en opwinding

jouw gezicht
bemodderd of besmuikt
verhaalt en vertaalt
het beleefd avontuur

de blik in jouw ogen
spiegelt de boosheid
vertelt open en bloot
van passie en hartstocht

jouw kijkers twinkelen
blij van energie
flikkeren gegriefd
verontwaardiging donker en diep

zoals een snik verdriet accentueert
benadrukt de uitgestoken tong
geholpen door bries of snuif
het lak hebben aan

ieder ander gevoel
van lachebekje tot somberman
geeft steevast een andere snoet
voelt en vertelt met eigen spraak

wat serieus is – of grappig
over gedreven of verveeld zijn
je hoeft mij niet(s)vertellen
je gezicht spreekt
boekdelen

De vertrouwenspersoon is er voor jou

Wil jij weten wat een vertrouwenspersoon voor jou kan betekenen? Kijk dan op 1 of beide films hieronder.

Herziening kwalificatiestructuur mbo

Mbo en vmbo werken allebei aan vernieuwing van programma’s. Voor studenten betekent dit aantrekkelijk beroepsonderwijs. Voor branches is dit essentieel in de ontwikkeling van vakmanschap. De herziening van de mbo-kwalificatiestructuur en de vernieuwing van de vmbo-examenprogramma’s zijn een mooie kans om de aansluiting verder te verbeteren.

De minister van OCW heeft de invoeringsdatum voor de herziene kwalificatiedossiers vastgesteld. Mbo-instellingen kunnen de herziene kwalificatiedossiers per 1 augustus 2015 op vrijwillige basis invoeren. 1 augustus 2016 is de verplichte invoeringsdatum.

Dit betekent dat de invoering van de entreeopleidingen per 1 augustus 2014 zou moeten gebeuren op basis van de huidige kwalificatiedossiers assistentenopleidingen. OCW begrijpt dat dat voor scholen lastig is. De registratiesystemen van de mbo-scholen én die van DUO zijn echter per 1 augustus 2014 nog niet gereed om studenten op basis van het herziene kwalificatiedossier in te kunnen schrijven.

Het ministerie onderzoekt nu of er toch een mogelijkheid is om het kwalificatiedossier voor de entreeopleidingen, wellicht met een tussenoplossing, al eerder in te kunnen voeren dan per 1 augustus 2015.

Grote broer

Een hartverwarmende animatie over een ‘grote broer’

Jason Rayner is de maker van de bovenstaande prachtige animatie, genaamd My Big Brother. In de animatie vertelt een jochie over zijn grote broer en de voor- en nadelen daarvan. Vooral het einde zal je doen ontroeren.

De film doet mee aan Cartoon Brew’s Student Animation Festival. Wat ons betreft maakt de film in ieder geval een goede kans op deze prijs.

Beleidsinformatie jeugd voor gemeenten

Video over de beleidsinformatie die via het CBS onder andere voor gemeenten beschikbaar komt.

De beleidsinformatie die gemeenten vanaf 1 januari 2015 ontvangen wordt geleverd door het CBS en is gebaseerd op gegevens afkomstig van de jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen. De gecertificeerde instellingen voeren kinderbeschermingsmaatregelen of jeugdreclassering uit. De beleidsinformatie die wordt geleverd, biedt gemeenten een kwalitatief goed inzicht in het jeugdhulpgebruik en de inzet van jeugdbescherming en jeugdreclassering in hun gemeente.

Meer informatie: http://www.voordejeugd.nl/beleidsinformatie

Durf dartel zijn

• dartele gedachten – maak en vervul ze!

in de fantasie van kinderen
worden lepel of vork een auto of vliegtuig
de mond garage of vliegveld
het doel heiligt de middelen
simpel en ongecompliceerd
eet de ster van het spel
de verbeelding van sprookjes
zo graag verteld en gehoord
doet het verliezen
in het schier onmogelijke

hoe tragisch daarom
is groter groeiend
het gebrek aan droombeeld
ons verlies van verbeelding
terwijl het alledaagse
de werkelijkheid kennende
ons kan bewegen
al was het even maar
jou en mij verwonderen
met het kind dat in ons is

wat zou de wereld anders zijn
als wij in plaats van oorlog en strijd
het tegenovergestelde uitlichten
de schoonheid vertellen
in kleuren en geuren
als in plaats van leed en pijn
verbondenheid heersen zou
als uit puin en as van vernieling
er bruggen kwamen naar elkander

als wij met illusie van geluk
geloofsstrijd kunnen overwinnen
brandjes zouden blussen
en oorlogen voeren
wat zouden dartele fantasieën
in plaats van kerkhoven
onze aarde toveren
tot land van vermaak en ontspanning
tot bouwland van vrede en liefde

Geïnspireerd op de imaginatie van Tanaka Tatsuya (Japan), die met alledaags gebruik speelse u uitkijkjes creëert…. Iedereen heeft ze wel eens: dartele gedachten. Maak en vervul ze!