Eigen-aardigheid – een klein gebaar doet wonderen…

• Verwondering ontstaat door het gewone ongewoon te maken

Een simpel, maar confronterend filmpje, waarin een Noors jongetje zonder jas zit te rillen van de kou bij de bushalte. Een verborgen camera registreert hoe voorbijgangers hem spontaan te hulp schieten. En dan komt de aap uit de mouw. ‘Waarom zou u niet hetzelfde doen voor Syrische kinderen?’
rillend jongetje
Vergeet de CC-knop in het YouTube-filmpje niet om Engelse ondertitels te krijgen.

bijzonder

Iedereen heeft wel eens een schouder nodig, om op te rusten, om uit te huilen. Een warme arm die men om je heen slaat… Een troostend woord op het juiste moment. Of gewoon dat kleine beetje tijd van de ander. Zo’n klein gebaar doet wonderen.

Gemeenten, uitvoerende organisaties en professionals moeten (daarom) bij de omvorming van het sociaal domein niet (alleen en vooral) hun processen goed regelen. Ze moeten vooral ook aandacht hebben voor de menselijke kant en maat. Het zijn juist de kleine dingen, die bij mensen blijven hangen, meer nog dan het daadwerkelijke ‘product’ of de zorg die wij te bieden hebben. Familie, vrienden, buren, bekenden en beroepskrachten in de omgeving van mensen – groot en klein – kunnen met kleine gebaren dan ook veel voor anderen betekenen. Die kleine dingen zijn van onschatbare waarde. Niet alleen op het moment zelf, maar ook voor de toekomst.

Onlangs nam ik Joshua, mijn kleinzoon (3) mee voor een wandeling. Op de hoek van de straat stopte een vuilniswagen bij een gemeenschappelijk vuilcontainer. Een immense vrachtwagen met een heuse kraan. Joshua vindt tractoren, vracht- en brandweerauto’s fantastisch. Dus moesten wij even kijken. Toen de chauffeur de container geleegd had en naar de volgende container – aan het andere eind van de straat – reed – rende Joshua opa vooruit om vooral niets te missen. De chauffeur merkte dit op en knoopte een praatje aan. Toen hij klaar was, stapte hij weer in om vervolgens de deur aan de bijrijdersstoel te openen: of Joshua geen zin had om – samen met opa – mee te rijden naar de volgende container. Het antwoord – en enthousiasme – van Joshua laat zich raden. Als een prins zat hij bij opa op schoot. De verhalen die hij niet veel later thuis te vertellen had laten zich raden. Wat een klein gebaar niet aan geluk kan strooien…

Ik moest aan de wandeling met Joshua terugdenken toen ik deze week het (onderstaande) YouTube filmpje zag. Het verhaalt van een jongen met autisme (en zijn ouders) die worden verrast door zijn favoriete vuilnisman. Een klein gebaar…

daniel_garbagetruck

Het zijn simpele voorbeelden. Maar wel voorbeelden die de kern raken van de omvorming die het rijk beoogt bij de omvorming van het sociaal domein en de hervorming van ons zorgstelsel. Natuurlijk gaat het daarbij (ook) over de overheveling van bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheden naar gemeenten. Maar terwijl dat slechts een instrument is krijgen zij wel de meeste aandacht. Terwijl de gewenste en gedroomde verandering om veel meer dan alleen dat vraagt. Het vraagt om een samenleving waarin iederéén meetelt en meedoet. Door te zijn die ze zijn. Een samenleving waarin mensen elkaar laten voelen en weten dat ze er toe doen.

De organisatorische drukte die gepaard gaat met de stelselwijzigingen is tegelijkertijd de grootste faalfactor. Wij willen alles beheersen. Vooral door te organiseren. Terwijl het eerste en vooral – en uiteindelijk – draait om ‘echte mensen’. Mensen als jij en ik. Mensen die soms wat extra ondersteuning nodig hebben. Ondersteuning die begint met – heel gewoon – aandacht.

Voor wie mij kent en volgt is het geen nieuws. Ik beschouw de overdracht en omvorming van taken en bevoegdheden in het sociaal domein als een kans. Om het anders te doen, om daadwerkelijk de omslag te maken naar meer vertrouwen in dat wat in de praktijk van alledag al heel veel gebeurt.

In het dagelijkse doen en laten van velen, schuilt ook een gevaar. In de praktijk van alledag gebeuren ‘bijzondere’ dingen namelijk welhaast als vanzelfsprekend. En die vanzelfsprekendheid maakt dat bijzondere ook weer ‘heel gewoon’. ‘Gewoon’ echter, maakt het gewone leven juist buitengewoon bijzonder. Het is daarom jammer dat wij dat ‘gewone’, die ‘vanzelfsprekendheid’ bij de inrichting van ons sociaal domein (bijna) net zo vanzelfsprekend links laten liggen.

Het lastige aan het vanzelfsprekende is dat het niet opvalt. Wij zijn ons er vaak niet eens bewust van. Wij denken er niet over of bij na. Die cultuur van de vanzelfsprekendheid kan ook tot verstarring leiden. Tot ‘stelsel denken’; de tirannie van de middelmaat. Daarom meen ik dat bij de omvorming van ons sociaal domein juist daar een grote uitdaging ligt: het doorbreken van dan wel het zichtbaar maken van het vanzelfsprekende.

Het doorbreken of zichtbaar maken van de vanzelfsprekendheid is best lastig. Vooral ook, omdat wij ons er vaak niet (meer) bewust van zijn. Ja, dingen die opvallen, die ‘raar’ zijn. Die verwonderen en vallen op.

Juist daarom pleit ik er voor op die vanzelfsprekende – maar daardoor vaak niet meer opgemerkte – kleine en ongeziene pareltjes te laten schitteren. Door ze te delen. En door onszelf dagelijks de verwonderingsvraag te stellen: “Wat doe ík vandaag om impact te hebben voor iemand?”

Verwondering is een avontuur. Juist, omdat wij niet weten waarheen het ons brengen zal. Zoals die wandeling met Joshua. Of die verrassende vuilnisman. Zij doorbreken het gewone, het vanzelfsprekende, het middelmatige door verrassend en eigen aardig uit de hoek te komen. De verwondering die daaruit voortvloeit, geeft ons andere ogen.

Als jij en ik zo de wereld en de mensen om ons heen beschouwen, wacht ons stap voor stap een indringende, meeslepende ontdekkingstocht. Een, die ons de uniciteit van en aan de ander zal doen zien en dankbaar zal doen aanvaarden.

Eigenlijk maakt het niet uit wát je doet of wát je verzint, het enige is ervoor te zorgen dat het gewone ongewoon wordt. Het kan zomaar een kopje koffie zijn, om te verassen. Een simpel ‘goeden dag’ als je een lift in- of uitstapt. Samen met de buurvrouw de hond uitlaten. Assisteren bij de volleybalclub van je dochter.

Die zoektocht, de zoektocht naar de logica van het vanzelfsprekende, het ‘normale’ in de dagelijkse praktijk is een ontdekkingsreis naar de kracht van het ongewoon gewone. Het gaat erom dat je – samen met anderen – van en in je directe woonomgeving iets moois en goeds probeert te maken. Een samenleving waarin iedereen naar vermogen meetelt en meedoet. Een samenleving die ruimte biedt voor handelen op gevoel, intuïtie, passie; voor eigen(aardig)heid dus. En juist eigen-aardigheid maakt het gewone ongewoon bijzonder.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s