Mantel de mantelzorg

Mantel de mantelzorg
• Je haalt het beste uit de anderen niet door hen het vuur na aan de schenen te leggen, maar door het vuur in hun binnenste aan te wakkeren.

Deze week was het 25 jaar geleden dat Willem Drees sr overleed. Zijn kleinzoon Willem B. Drees, hoogleraar ethiek in Leiden, stond op Radio 1 stil bij de dood van zijn opa. Aan junior werd onder andere gevraagd of zijn opa zich bij de huidige PvdA nog wel thuis zou voelen. Het hedendaagse PvdA heeft immers zijn ideologische veren afgeschud?

Het antwoord triggerde mij. Willem jr. gaf aan dat zijn opa zich misschien juist bij de huidige PvdA beter op zijn plek zou voelen. Want, zo vertelde Willem jr., juist de in de afgelopen decennia met de ideologie van de ‘oude’ PvdA opgebouwde verzorgingsstaat was voor opa Drees een spookbeeld. Hij wilde geen verzorgingsstaat, maar een staat die borg staat voor ondersteuning van de allerzwaksten.

In het vervolg van deze week moest ik met enige regelmaat terugdenken aan de betekenis van deze woorden: niet zorgen maar borgen. Daar gaat het om. Dit laatste geldt ook – of misschien wel juist – voor de mantelzorg en mantelzorgers.

Want deze week was er ook een oplaaiende discussie over mantelzorg en mantelzorgers. De aanleiding? Het verderfelijke idee om mantelzorg verplicht te gaan stellen. De staat die het gouden ei van betrokkenheid kaapt. Om daarmee de kracht van onze samenleving kapot te organiseren.

Wanneer de overheid (strenge) eisen gaat stellen aan mensen die langdurige zorg vragen, door een beroep op familie en vrienden af te dwingen, zal het effect het tegenovergestelde zijn. De kracht van mantelzorg is juist het ‘vrijwillige’ karakter. Als de overheid die kracht gaat institutionaliseren leidt dat tot afbraak van het cement van onze samenleving. ‘De burger is geen uitvoeringsloket van de overheid’, zegt ook Kim Putters, de nieuwe directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) .

Zelfregie voor zorgvragers is belangrijk. Maar zelfregie voor mantelzorgers is dat zeker niet minder. Zelfregie gaat voor beiden uit van het aanspreken van de talenten en mogelijkheden die deze mensen bezitten. Het betekent ook dat mensen zelf de keuze moeten kunnen maken om verantwoordelijkheid te nemen voor (de) mensen in hun omgeving.

Internationaal onderzoek naar positieve aspecten van mantelzorg leert dat mantelzorg kan leiden tot positieve gevolgen voor het welbevinden van de mantelzorger op het gebied van fysieke en geestelijke gezondheid, persoonlijke groei en existentieel welbevinden. En zo tot voldoening, zelfwaardering en zingeving. Als overheid moet je mensen op die waarden en daarmee op hun passie weten aan te spreken.

Mantelzorgers voelen zich over het algemeen ook krachtig en willen ook dat professionals hen als zodanig aanspreken. Niet als een hulpbehoevende, niet als een aanvulling op professionele zorg, maar als iemand die zo goed mogelijk hulp wil bieden, met alle hulpbronnen die er zijn. Zij willen dat professionals hen waarderen en hen als gelijkwaardige partners betrekken bij de zorg. Professionele zorg en mantelzorgers moeten dus niet naast, maar met elkaar werken. Dit organiseer je door in hun omgeving herkenbare professionals te hebben. Deze laatsten met als belangrijk(st)e taak: de kracht van de buurt en de mantelzorgers te versterken. Door het sociaal functioneren van de mantelzorgers te ondersteunen. En door even bij te springen bij (dreigende) overbelasting van mantelzorgers.

Ik ben van mening dat het goed is dat we het ‘elkaar helpen’ – zonder er geld voor te vragen – koesteren. Dat doe je echter niet door dat verplicht te stellen. Dat getuigt van het ontbreken van erkenning en waardering van de bron van alle mantelzorg; de passie en betrokkenheid van deze mensen voor mensen. Het is de taak van de overheid om met mantelzorgers mee te bewegen en hen de mogelijkheden daarvoor te bieden. Bijvoorbeeld door de inzet van professionele zorg veel meer te richten op het mantelen van de mantelzorgers. Door de betrokkenheid van mensen bij hun missie te vergroten. En door haar doelen te laten aansluiten bij de passies van de mensen. Geen beleidsgebabbel van bovenaf dus, maar het ondersteunen van de authentieke drang om de samenleving in co-creatie een stukje mooier te maken. De overheid kan dat doen door ervoor te zorgen dat dat professionals de mantelzorgers in de wijk kennen en hen als partners bijstaan.

En wil je als overheid toch nog iets meer regelen, zet je dan in voor mantelzorgbeleid als voorwaarde bij – bijvoorbeeld – gemeentelijke subsidiëring of opdrachtverlening aan professionele organisaties. Zo kun je – in de geest van Vadertje Drees zaliger – het zorgen borgen.

Advertenties

2 gedachtes over “Mantel de mantelzorg

  1. dienny kroos zegt:

    Peter Paul, je hebt het prima onder woorden gebracht, “gedwongen” mantelzorg werkt niet, laat de overheid zich a.u.b. niet overal mee bemoeien !

  2. corapostema zegt:

    Peter Paul, helemaal mee eens, op één punt na. Als je veel mantelzorgt heb je minder tijd voor betaald werk. Dat betekent dat je financieel consessies doet. Heb je veel te mantelzorgen, dan ben je financieel slechter uit dan iemand die in diezelfde tijd betaald werk verricht. Je zult er in mijn ogen van af moeten dat het mantelzorgen onbetaald moet. Je zult ook moeten borgen dat mensen die veel mantelzorgen kunnen blijven wonen, eten en leven zoals ze zouden doen als ze die tijd betaald werk zouden doen. Ik ken veel mensen die minder gaan werken of helemaal zijn gestopt om voor kind of partner te kunnen zorgen. Dan doe je financieel een aderlating. Dat kan in sommige gevallen (deels) worden gecompenseerd met een vergoeding uit een PGB. Zo niet, dan moet je je in vele bochten wringen om langere tijd (financieel) overeind te blijven. Of door krampachtig (minder) werk en mantelzorg te blijven combineren, of het met minder te doen.
    Ik denk dat de overheid hier een oplossing voor moet vinden om geen grotere kloof tussen mantelzorgenden en volledig betaalde werkers te laten ontstaan. Ik schreef hierover een blog en ben benieuwd hoe jij dat ziet. En… vadertje Drees
    http://corapostema.blogspot.nl/2013/05/stop-de-emotionele-schuldenlast.html
    Vriendelijke groet,
    Cora Postema

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s